Sử dụng hình ảnh người khác khi chưa được phép: phạt bao nhiêu?

Sử dụng hình ảnh người khác khi chưa được phép là vi phạm quyền nhân thân theo Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015: người có ảnh được quyền yêu cầu gỡ, tiêu huỷ và bồi thường. Nếu ảnh đăng lên mạng xã hội kèm nội dung xúc phạm, bịa đặt hoặc lộ đời tư, người đăng còn có thể bị phạt hành chính, mức thường gặp với cá nhân là 10-15 triệu đồng, nặng hơn là 15-25 triệu đồng. Chỉ những trường hợp nghiêm trọng mới thành tội hình sự.

Cập nhật theo quy định có hiệu lực đến tháng 10/2026.

Sử dụng hình ảnh người khác khi chưa được phép là vi phạm gì

Gốc của mọi chuyện là Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 (số 91/2015/QH13, hiệu lực từ 01/01/2017). Điều này nói ngắn gọn: cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình, và việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý. Dùng ảnh người khác vì mục đích thương mại, như làm quảng cáo, bán hàng, còn phải trả thù lao, trừ khi hai bên thoả thuận khác.

Luật có hai ngoại lệ, và đây là chỗ nhiều người hiểu sai:

Vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng. Ví dụ báo chí đưa tin về một vụ việc có ý nghĩa xã hội.

Ảnh từ hoạt động công cộng như hội nghị, hội thảo, thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật, với điều kiện không làm tổn hại danh dự, nhân phẩm, uy tín của người trong ảnh.

Ngoại lệ thứ hai không có nghĩa là "chụp ở chỗ đông người thì đăng thoải mái". Chụp cả khán đài sân vận động thì được. Zoom vào một cô gái lạ trên khán đài, đăng kèm câu bình phẩm ngoại hình, thì đã ra khỏi ngoại lệ.

Ngoài ra, theo Nghị định 356/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, hiệu lực từ 01/01/2026, hình ảnh của cá nhân là dữ liệu cá nhân cơ bản. Tức là ảnh của bạn không chỉ là "quyền hình ảnh" trong luật dân sự mà còn là dữ liệu được luật dữ liệu bảo vệ. Bài Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 nói kỹ hơn phần này.

Đăng ảnh người khác lên mạng xã hội bị phạt bao nhiêu?

Từ 01/7/2026, văn bản chính để xử phạt hành vi trên mạng xã hội là Nghị định 174/2026/NĐ-CP (ban hành 15/5/2026). Nghị định này bãi bỏ phần lớn Nghị định 15/2020/NĐ-CP (đã sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP), trong đó có quy định xử phạt trên mạng xã hội. Nếu bạn đọc bài cũ nói "phạt 5-10 triệu" thì đó là mức của văn bản cũ.

Một điểm dễ nhầm: các mức ghi trong Nghị định 174 là mức cho tổ chức. Cá nhân vi phạm cùng hành vi thì bị phạt một nửa. Báo chí hay giật tít bằng con số của tổ chức.

Bản thân việc đăng một tấm ảnh chụp chung, không kèm gì, thường chưa đủ để bị phạt hành chính. Nó là chuyện dân sự giữa bạn và người trong ảnh. Mức phạt hành chính bắt đầu khi tấm ảnh đi kèm một trong các hành vi sau:

Ảnh kèm nội dung xúc phạm, bịa đặt, vu khống. Điểm a khoản 1 Điều 95 Nghị định 174: tổ chức 20-30 triệu đồng, cá nhân 10-15 triệu đồng. Ví dụ, trong một vụ ở Hà Nội tháng 8/2026, người đăng bị phạt 12,5 triệu đồng.

Ảnh làm lộ bí mật đời tư. Điểm b khoản 2 Điều 95 Nghị định 174: tổ chức 30-50 triệu đồng, cá nhân 15-25 triệu đồng. Ngoài ra, điểm a khoản 1 Điều 13 Nghị định 330/2026/NĐ-CP về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân (hiệu lực từ 19/8/2026) cũng phạt cá nhân 10-20 triệu đồng khi đưa bí mật cá nhân, đời sống riêng tư lên không gian mạng gây ảnh hưởng đến danh dự, quyền lợi của người khác.

Công khai dữ liệu cá nhân khi chưa có sự đồng ý. Điểm b khoản 2 Điều 50 Nghị định 330: tổ chức 30-50 triệu đồng, cá nhân 15-25 triệu đồng. Ảnh chân dung kèm số điện thoại, địa chỉ nhà, nơi làm việc là kiểu bài đăng dễ rơi vào đây.

Hai nghị định có phần chồng lên nhau, áp dụng điều nào là việc của cơ quan xử phạt. Kèm theo tiền phạt, người vi phạm thường bị buộc gỡ bỏ nội dung.

Tội đăng ảnh người khác lên mạng: khi nào thành hình sự

Không có tội danh nào tên là "tội đăng ảnh người khác". Hình sự chỉ đặt ra khi việc dùng ảnh đủ yếu tố của một tội khác trong Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017 và 2025). Ba tội hay gặp nhất:

Làm nhục người khác (Điều 155), khi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự. Dùng mạng xã hội để phạm tội là tình tiết của khung nặng hơn, phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Vu khống (Điều 156), khi bịa đặt hoặc loan truyền điều biết là sai sự thật kèm ảnh của người đó.

Truyền bá văn hoá phẩm đồi truỵ (Điều 326) và các tội khác nếu là ảnh, clip nhạy cảm. Phần này nói riêng ở bài tội phát tán clip nhạy cảm.

Ranh giới giữa hành chính và hình sự nằm ở mức độ nghiêm trọng và hậu quả, do cơ quan tố tụng đánh giá. Đừng tin "đăng ảnh là đi tù", cũng đừng tin "ảnh công khai thì ai lấy cũng được".

Ba tình huống người trẻ hay gặp

Ảnh chụp chung trong nhóm bạn

Bạn đăng ảnh đi Đà Lạt cả nhóm, một người nhắn: "Gỡ giúp mình nhé, mình không muốn ai thấy mình ở đó." Người đó có quyền yêu cầu, và không cần giải thích lý do. Gỡ, hoặc cắt người đó ra. Lý do có khi là chuyện an toàn chứ không phải chuyện xấu đẹp.

Ảnh của người yêu cũ

Chia tay rồi, ảnh hai người vẫn nằm trên trang cá nhân. Để đó thường không phải vấn đề pháp lý. Nhưng đăng lại ảnh người cũ kèm một bài kể tội, gắn thẻ bạn bè chung, là bài đăng có rủi ro thật: nếu nội dung sai, đó là vu khống; nếu đúng nhưng mang tính xúc phạm hoặc lộ đời tư, vẫn có thể bị phạt. Bài xúc phạm danh dự trên mạng xã hội phân tích ranh giới của việc "bóc phốt". Còn chuyện xử lý tài khoản chung, ảnh chung sau chia tay thì đọc bài người cũ và mạng xã hội.

Ảnh lấy từ Facebook người khác để làm hồ sơ hẹn hò

Đây là trường hợp nặng nhất. Lấy ảnh một người thật, đặt tên khác, dựng hồ sơ trên ứng dụng hẹn hò, là vi phạm Điều 32 ngay từ đầu, và gần như luôn đi kèm mục đích lừa. Nếu dùng hồ sơ giả để chiếm đoạt tiền, người làm có thể bị xử lý về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 Bộ luật Hình sự).

Nếu bạn là người bị lấy ảnh, đừng tự trách. "Ảnh để chế độ công khai" không phải là đồng ý cho người khác mạo danh mình. Nếu bạn đang nghi một hồ sơ mình gặp là giả, bài cách nhận biết hồ sơ hẹn hò giả có các phép thử cụ thể, như tìm ngược ảnh bằng Google.

Nếu ảnh của bạn đang bị dùng trái phép

Lưu bằng chứng trước khi làm gì khác. Chụp màn hình bài đăng có hiện ngày giờ, tên tài khoản, đường dẫn bài viết và đường dẫn trang cá nhân. Lưu cả bình luận nếu có. Giữ nguyên điện thoại hoặc máy tính đã chụp, đừng chỉnh sửa ảnh chụp màn hình.

Nhắn yêu cầu gỡ một lần, bằng chữ. "Bạn đang dùng ảnh của mình khi chưa được phép. Mình yêu cầu bạn gỡ trong hôm nay." Ngắn, không chửi, không doạ. Tin nhắn này về sau cũng là bằng chứng bạn đã yêu cầu.

Báo cáo với nền tảng. Facebook, Instagram, TikTok, Zalo đều có mục báo cáo tài khoản mạo danh hoặc vi phạm quyền riêng tư.

Trình báo công an xã, phường nơi bạn cư trú nếu bị xúc phạm, lộ đời tư, bị mạo danh để lừa người khác. Mang theo toàn bộ bằng chứng đã lưu. Trường hợp khẩn cấp gọi 113.

Khởi kiện dân sự nếu muốn yêu cầu bồi thường. Theo Điều 592 Bộ luật Dân sự, ngoài thiệt hại vật chất, người vi phạm còn phải bù đắp tổn thất tinh thần, mức tối đa không quá 10 lần mức lương cơ sở nếu hai bên không thoả thuận được. Nếu bạn thuộc diện được trợ giúp pháp lý miễn phí, có thể liên hệ Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước ở tỉnh, thành phố.

Một câu cuối

Quy tắc an toàn nhất trước khi đăng ảnh có người khác: hỏi một câu "mình đăng ảnh này được không?" Câu hỏi đó mất năm giây và tránh được gần như mọi rắc rối trong bài này.

Bài viết mang tính phổ biến pháp luật, không thay cho tư vấn của luật sư với trường hợp cụ thể. Quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra lại văn bản gốc trước khi dựa vào nó.