Xúc phạm danh dự trên mạng xã hội bị phạt bao nhiêu?

Xúc phạm danh dự trên mạng xã hội bị phạt hành chính từ 10 đến 15 triệu đồng với cá nhân, theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/7/2026. Xúc phạm nghiêm trọng có thể bị xử lý hình sự về tội làm nhục người khác, tù đến 2 năm khi phạm tội qua mạng. Bịa đặt điều sai sự thật để bôi nhọ là tội vu khống, qua mạng thì tù từ 1 đến 3 năm. Người bị xúc phạm còn có quyền buộc gỡ bài, cải chính, xin lỗi và bồi thường.

Cập nhật theo quy định có hiệu lực đến tháng 10/2026.

Ba thứ khác nhau: xúc phạm, vu khống, nói sự thật

Trước khi nói mức phạt, cần tách ba hành vi mà người ta hay gộp chung là "nói xấu":

Xúc phạm là hạ thấp danh dự, nhân phẩm của người khác bằng lời lẽ, hình ảnh. Không cần nội dung sai. Gọi ai đó là "đồ rác rưởi" kèm ảnh của họ là xúc phạm dù người đó thật sự có lỗi.

Vu khống là bịa ra, hoặc loan truyền điều mình biết rõ là sai, để xúc phạm danh dự hay gây thiệt hại cho người khác. Mấu chốt là sai sự thật.

Nói sự thật có bằng chứng, bằng lời lẽ bình thường, về một chuyện có liên quan đến lợi ích chính đáng. Đây không phải vu khống. Nhưng nói thật không phải tấm vé miễn trừ mọi thứ, phần "bóc phốt" bên dưới nói rõ chỗ này.

Xúc phạm danh dự trên mạng xã hội bị phạt bao nhiêu

Từ 01/7/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP bãi bỏ phần lớn Nghị định 15/2020/NĐ-CP (đã sửa đổi bởi 14/2022/NĐ-CP), trong đó có quy định về mạng xã hội. Các mức trong Điều 95 là mức cho tổ chức, cá nhân bị phạt một nửa.

Điểm a khoản 1 Điều 95: lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân. Tổ chức 20-30 triệu đồng, cá nhân 10-15 triệu đồng (văn bản cũ: cá nhân 5-10 triệu). Ví dụ, một trường hợp ở Lào Cai tháng 8/2026 bị phạt 12,5 triệu đồng.

Điểm c khoản 2 Điều 95, mức nặng hơn cho việc tung tin đồn sai sự thật: thông tin sai sự thật gây hoang mang, gây thiệt hại hoặc xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác. Tổ chức 30-50 triệu đồng, cá nhân 15-25 triệu đồng.

Điểm b khoản 2 Điều 95: tiết lộ bí mật đời tư của cá nhân. Cá nhân cũng 15-25 triệu đồng. Hành vi này còn bị phạt theo điểm a khoản 1 Điều 13 Nghị định 330/2026/NĐ-CP (hiệu lực 19/8/2026), cá nhân 10-20 triệu đồng. Hai nghị định có phần chồng lên nhau, áp dụng điều nào là việc của cơ quan xử phạt.

Kèm theo là biện pháp buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm. Tài khoản, trang, nhóm có thể bị khoá. Và đừng nghĩ chỉ người viết bài mới có trách nhiệm: luật phạt cả hành vi chia sẻ, và chủ nhóm, quản trị viên không gỡ khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền cũng bị phạt.

Khi nào thành tội hình sự

Theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017, 2025):

Tội làm nhục người khác (Điều 155): xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự. Khoản 1 phạt cảnh cáo, phạt tiền 10-30 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Dùng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội thuộc khoản 2: tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Tội vu khống (Điều 156): bịa đặt hoặc loan truyền điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại cho người khác; hoặc bịa đặt là người khác phạm tội rồi tố cáo họ. Khoản 1 phạt tiền 10-50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc tù 3 tháng đến 1 năm. Qua mạng thuộc khoản 2: tù từ 1 đến 3 năm.

Chữ "nghiêm trọng" do cơ quan tố tụng đánh giá dựa trên lời lẽ, mức độ lan truyền, hậu quả với nạn nhân. Một câu chửi trong phần bình luận thường dừng ở phạt hành chính. Một chiến dịch kéo dài nhiều ngày, đăng ở nhiều nhóm, gắn thẻ người thân và nơi làm việc của nạn nhân thì khác.

"Bóc phốt" người yêu cũ: ranh giới ở đâu

Đây là chỗ người trẻ hay vướng nhất. Chia tay xong, uất ức, mở Facebook viết một bài dài kèm ảnh chụp màn hình tin nhắn. Thử đặt bài viết đó qua bốn câu hỏi:

Có điều nào sai không? "Anh ta ngoại tình với ba người" mà thật ra bạn chỉ nghi một người, thì phần còn lại là bịa đặt. Một chi tiết phóng đại có thể biến cả bài thành vu khống.

Lời lẽ có xúc phạm không? "Anh ấy vay tôi 30 triệu từ tháng 3, hẹn trả nhiều lần nhưng chưa trả" là kể sự việc. "Thằng lừa đảo, đồ ăn bám" là xúc phạm, kể cả khi khoản nợ có thật.

Có lộ đời tư không? Ảnh riêng, chuyện sức khoẻ, chuyện gia đình, đoạn tin nhắn riêng tư của người khác: đăng ra là có thể bị phạt về tiết lộ bí mật đời tư, dù nội dung đúng. Bài sử dụng hình ảnh người khác khi chưa được phép nói riêng về ảnh.

Có cần đăng công khai không? Nếu mục đích là đòi lại tiền, công khai không giúp bạn đòi được, còn có thể biến bạn từ người có lý thành người vi phạm. Đòi tiền có đường riêng, xem cho người yêu vay tiền không trả. Nếu chuyện là ngoại tình, bài ngoại tình có bị phạt không nói khi nào luật thật sự can thiệp.

Lập trường của bài này: bóc phốt công khai người yêu cũ gần như luôn là quyết định sai, kể cả khi bạn đúng. Không phải vì bạn phải im lặng, mà vì có cách lên tiếng không đặt bạn vào thế bị kiện ngược. Nếu điều bạn muốn là cảnh báo người khác về một kẻ lừa đảo thật, hãy trình báo công an và để họ làm việc đó. Và nếu bạn đang loay hoay chưa buông được, bài cách quên người yêu cũ có ích hơn một bài đăng.

Nếu bạn là người bị xúc phạm

Lưu bằng chứng ngay. Bài đăng có thể bị xoá trong vài phút khi người đăng biết bạn đã thấy. Chụp màn hình có ngày giờ, tên tài khoản, đường dẫn bài viết, đường dẫn trang cá nhân, số lượt chia sẻ, các bình luận. Giữ nguyên thiết bị. Nếu cần bằng chứng chắc hơn để ra toà, có thể nhờ thừa phát lại lập vi bằng ghi nhận nội dung trên mạng.

Đừng đáp trả trong bình luận. Câu chửi lại của bạn cũng là bằng chứng, và bằng chứng chống lại bạn.

Báo cáo với nền tảng, chọn mục quấy rối hoặc bắt nạt. Nếu là nhóm, nhắn yêu cầu quản trị viên gỡ.

Trình báo công an xã, phường nơi cư trú. Mang theo bằng chứng, đề nghị xác minh và xử lý theo Điều 95 Nghị định 174, hoặc theo Bộ luật Hình sự nếu nghiêm trọng.

Dùng quyền dân sự. Theo Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015, danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm. Bạn có quyền yêu cầu toà bác bỏ thông tin sai; thông tin đăng trên phương tiện nào phải được gỡ bỏ và cải chính bằng chính phương tiện đó; và bạn có quyền yêu cầu xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường. Theo Điều 592, khoản bù đắp tổn thất tinh thần tối đa 10 lần mức lương cơ sở nếu hai bên không thoả thuận được, cộng với thiệt hại vật chất như thu nhập bị mất. Nếu không xác định được ai đăng, ví dụ tài khoản ảo, bạn vẫn có quyền yêu cầu toà tuyên bố thông tin đó là không đúng.

Người thuộc diện trợ giúp pháp lý có thể liên hệ Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước ở tỉnh, thành phố. Khẩn cấp, bị đe doạ an toàn, gọi 113.

Một câu cuối

Phép thử ngắn nhất trước khi bấm đăng: nếu người bị nhắc tên đưa bài này ra công an, mình có chứng minh được từng câu không, và mình có dám đọc to từng chữ trước mặt họ không? Một trong hai câu trả lời là "không" thì đừng đăng.

Bài viết mang tính phổ biến pháp luật, không thay cho tư vấn của luật sư. Quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra lại văn bản gốc.