Điều kiện kết hôn: bao nhiêu tuổi được cưới?
Nam đủ 20, nữ đủ 18 tính theo ngày sinh. Bốn điều kiện ở Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình, các trường hợp cấm kết hôn, tảo hôn và hôn nhân trái luật.

Theo Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, nam phải từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi mới được kết hôn. Ngoài tuổi, hai người phải tự nguyện, không bị mất năng lực hành vi dân sự, và không thuộc các trường hợp bị cấm như đang có vợ hoặc chồng, có họ trong phạm vi ba đời. Hôn nhân phải được đăng ký tại cơ quan nhà nước mới có giá trị pháp lý.
Bài này giải thích từng điều kiện, cách tính "đủ tuổi", và chuyện gì xảy ra khi cưới mà thiếu điều kiện.
Bốn điều kiện kết hôn
Điều 8 khoản 1 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 liệt kê bốn điều kiện, phải có đủ cả bốn:
- Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên.
- Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định.
- Không bị mất năng lực hành vi dân sự.
- Không thuộc trường hợp cấm kết hôn theo Điều 5 khoản 2 của luật.
Điều 8 khoản 2 nói thêm: Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính. Bài về kết hôn đồng giới ở Việt Nam giải thích "không thừa nhận" khác "cấm" thế nào.
"Đủ tuổi" tính thế nào
"Từ đủ 20 tuổi" nghĩa là đã qua ngày sinh nhật lần thứ 20, không phải năm 20 tuổi theo tuổi mụ hay theo năm sinh.
Ví dụ: một bạn nữ sinh ngày 15/3/2008 thì từ ngày 15/3/2026 mới đủ 18 tuổi. Nếu đi đăng ký kết hôn ngày 10/3/2026, cán bộ hộ tịch sẽ từ chối dù năm đó bạn đã "18 tuổi" theo cách nói thông thường.
Nhiều gia đình ở nông thôn vẫn tính tuổi mụ để chọn ngày cưới. Làm lễ cưới theo phong tục thì không ai cấm, nhưng đăng ký kết hôn chỉ làm được khi đủ tuổi theo ngày sinh trên giấy tờ.
Tự nguyện nghĩa là gì
Hai người tự quyết định, không bị ai ép, không bị lừa dối.
Luật cấm cụ thể ba hành vi:
- Cưỡng ép kết hôn: đe dọa, uy hiếp tinh thần, hành hạ, ngược đãi, yêu sách của cải để buộc người khác kết hôn trái ý muốn.
- Lừa dối kết hôn: cố ý làm người kia hiểu sai về sự việc dẫn đến đồng ý kết hôn, mà nếu biết sự thật thì đã không đồng ý.
- Cản trở kết hôn: đe dọa, uy hiếp, yêu sách của cải hay hành vi khác để ngăn hai người đủ điều kiện kết hôn với nhau.
Bố mẹ không đồng ý không làm hôn nhân mất hiệu lực, vì luật không yêu cầu sự đồng ý của bố mẹ khi hai người đã đủ tuổi. Nhưng chuyện pháp lý và chuyện gia đình là hai việc khác nhau, bài về bố mẹ không đồng ý cho cưới nói về phần khó hơn.
Cưỡng ép kết hôn ở mức nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 181 Bộ luật Hình sự.
Các trường hợp cấm kết hôn
Theo Điều 5 khoản 2, cấm kết hôn trong những trường hợp sau:
- Kết hôn giả tạo: lợi dụng kết hôn để xuất cảnh, nhập quốc tịch, hưởng chế độ ưu đãi, không nhằm xây dựng gia đình.
- Tảo hôn: kết hôn khi một bên hoặc cả hai chưa đủ tuổi.
- Người đang có vợ hoặc chồng kết hôn với người khác, hoặc người chưa có vợ chồng kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có vợ, có chồng.
- Giữa những người cùng dòng máu về trực hệ: cha mẹ với con, ông bà với cháu.
- Giữa những người có họ trong phạm vi ba đời: anh chị em ruột, anh chị em con chú con bác, con cô con cậu, con dì.
- Giữa cha mẹ nuôi với con nuôi, và giữa người đã từng là cha mẹ nuôi với con nuôi.
- Giữa cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng.
"Ba đời" theo Điều 3 của luật tính từ một gốc chung: cha mẹ là đời thứ nhất, anh chị em ruột (kể cả cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha) là đời thứ hai, anh chị em con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì là đời thứ ba. Con của anh chị em họ với nhau đã là đời thứ tư, nên được kết hôn theo luật.
Đã đăng ký mà thiếu điều kiện thì sao
Hôn nhân vi phạm điều kiện gọi là kết hôn trái pháp luật. Theo Điều 10 và 11 của luật, người bị cưỡng ép, bị lừa dối, vợ hoặc chồng hợp pháp của một bên, cha mẹ, con, cơ quan quản lý gia đình, Viện kiểm sát hay Hội Liên hiệp Phụ nữ có thể yêu cầu Tòa án hủy.
Có một ngoại lệ đáng biết: nếu đến lúc Tòa án giải quyết, cả hai đã đủ điều kiện kết hôn và cùng yêu cầu công nhận hôn nhân, Tòa án sẽ công nhận hôn nhân đó kể từ thời điểm hai bên đủ điều kiện.
Ví dụ: đăng ký khi nữ mới 17 tuổi 10 tháng, đến khi có người yêu cầu hủy thì cô đã 19 tuổi và cả hai muốn tiếp tục. Tòa có thể công nhận hôn nhân, tính từ ngày cô đủ 18.
Tảo hôn bị xử lý thế nào
Người tổ chức việc lấy vợ, lấy chồng cho người chưa đủ tuổi có thể bị phạt hành chính. Nếu đã bị phạt hành chính mà còn vi phạm, có thể bị truy cứu theo Điều 183 Bộ luật Hình sự về tội tổ chức tảo hôn, với hình phạt tiền từ 10 đến 30 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 2 năm.
Mức phạt hành chính cụ thể do nghị định quy định và có thể thay đổi, nên khi cần hãy tra văn bản đang có hiệu lực hoặc hỏi luật sư, phòng tư pháp địa phương.
Sống chung không đăng ký có được coi là vợ chồng không
Không. Theo Điều 9 và Điều 14 của luật, nam nữ đủ điều kiện mà chung sống như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn thì không phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Con chung vẫn được pháp luật bảo vệ như con trong giá thú, nhưng tài sản, thừa kế giữa hai người thì giải quyết theo thỏa thuận hoặc theo luật dân sự, không theo luật hôn nhân.
Đây là lý do nhiều cặp làm đám cưới xong vẫn nên đi đăng ký sớm. Bài về đăng ký kết hôn cần giấy tờ gì có danh sách và các bước.
Tóm tắt
| Điều kiện | Quy định | |---|---| | Tuổi | Nam đủ 20, nữ đủ 18, tính theo ngày sinh | | Ý chí | Tự nguyện, không bị ép, không bị lừa | | Năng lực | Không bị mất năng lực hành vi dân sự | | Quan hệ | Không đang có vợ chồng, không cùng huyết thống trực hệ, không có họ trong ba đời | | Hình thức | Phải đăng ký tại cơ quan nhà nước |
Bài viết mang tính thông tin chung dựa trên Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và Bộ luật Hình sự 2015. Với trường hợp cụ thể, hãy hỏi phòng tư pháp nơi cư trú hoặc luật sư.


