Lễ dạm ngõ cần chuẩn bị gì và gồm những ai

Lễ dạm ngõ là buổi gặp nhỏ nhất trong chuỗi cưới hỏi, nên hay bị coi nhẹ. Thật ra đây là lần đầu hai gia đình ngồi với nhau với tư cách thông gia tương lai, và ấn tượng của buổi đó theo hai nhà rất lâu. Lễ vật thì đơn giản. Cái khó là cách nói chuyện.

Lễ dạm ngõ là gì

Dạm ngõ, có nơi gọi là chạm ngõ, là lúc nhà trai sang nhà gái để chính thức đặt vấn đề cho hai người được tìm hiểu tiến tới hôn nhân. Trước buổi này, chuyện hai bạn yêu nhau là chuyện của hai bạn. Sau buổi này, nó là chuyện của hai nhà.

Ngày xưa, dạm ngõ có khi là lần đầu hai gia đình biết mặt nhau. Bây giờ phần lớn các cặp đã đưa nhau về nhà nhiều lần, nên buổi dạm ngõ mang nghĩa khác: bố mẹ hai bên gặp nhau lần đầu và thống nhất các bước tiếp theo, chủ yếu là ngày ăn hỏi và ngày cưới.

Điều cần nói trước: phong tục này khác nhau theo vùng và theo từng nhà. Nhà có nề nếp cũ ở miền Bắc thường làm đủ nghi thức. Nhiều gia đình miền Nam làm gọn hơn, hoặc gộp phần bàn bạc vào một buổi thăm nhà rồi tiến thẳng tới đám hỏi. Mọi thứ dưới đây là khung tham khảo, còn câu trả lời đúng cho nhà bạn nằm ở người lớn hai bên.

Lễ dạm ngõ gồm những ai

Đây là buổi gặp gọn, không phải đám đông.

Nhà trai thường gồm bố mẹ chú rể, chú rể, và có thể thêm một người lớn đại diện họ như ông, bác hoặc chú. Tổng cộng khoảng ba tới năm người là vừa. Đi đông quá làm nhà gái phải lo chỗ ngồi, lo cơm nước, và biến một buổi thân mật thành một buổi tiếp khách.

Nhà gái thường có bố mẹ cô dâu, cô dâu, và nếu có ông bà thì nên mời ông bà ngồi cùng. Một số nhà mời thêm một bác trưởng họ.

Người phát ngôn của nhà trai nên được chọn trước. Thường là bố chú rể, nhưng nếu bố ít nói hoặc không quen nói trước đông người thì nhờ một người bác, người chú có kinh nghiệm. Đây là chi tiết nhỏ mà nhiều nhà quên, rồi tới lúc ngồi xuống thì không ai biết ai nên mở lời.

Lễ dạm ngõ gồm những gì

Lễ vật dạm ngõ mang tính tượng trưng. Không nhà gái nào đánh giá nhà trai qua giá trị lễ dạm ngõ, nhưng thiếu thì sẽ bị để ý.

Trầu cau. Gần như không thể thiếu ở miền Bắc, vì trầu cau là đầu câu chuyện trong cưới hỏi Việt. Một buồng cau và một ít lá trầu là đủ.

Chè (trà) và rượu. Một gói chè ngon và một chai rượu. Nhà gái có thể pha chính gói chè đó mời khách.

Bánh kẹo, hoa quả. Tuỳ vùng và tuỳ mùa. Một số nhà thêm thuốc lá, nhưng nhiều gia đình bây giờ bỏ.

Tất cả thường đặt trong một hoặc hai tráp nhỏ, hoặc gói gọn trong khay có phủ khăn đỏ. Không cần đội bê tráp. Mua ở hàng chuyên đồ cưới hỏi tiện nhất, vì họ biết mỗi vùng cần gì và đóng sẵn theo đúng lệ.

Trước khi mua, hỏi qua cô dâu xem nhà gái có kiêng gì không. Có nhà không nhận thuốc lá, có nhà cần số lượng lễ vật chẵn hoặc lẻ theo quan niệm riêng. Hỏi một câu trước rẻ hơn nhiều so với một ánh mắt khó chịu trong buổi lễ.

Nhà trai cần chuẩn bị gì ngoài lễ vật

Lễ vật là phần dễ. Ba việc dưới đây mới quyết định buổi đó suôn sẻ hay không.

Xem ngày giờ và báo trước cho nhà gái. Nhiều nhà xem ngày đẹp để đi. Dù xem hay không, ngày giờ phải được nhà gái đồng ý trước ít nhất một tuần. Nếu hai nhà khác quan niệm về chuyện xem tuổi, xem ngày, bài về xem tuổi vợ chồng có cách xử lý.

Thống nhất trước điều sẽ bàn. Bố mẹ nhà trai nên biết trước hai bạn muốn ăn hỏi khoảng tháng nào, cưới khoảng tháng nào, làm tiệc ở đâu. Không phải để chốt tại chỗ, mà để khi nhà gái hỏi "anh chị định thế nào" thì có câu trả lời thay vì nhìn nhau.

Đúng giờ. Tới sớm vài phút, không tới muộn. Đường xa thì tính dư thời gian. Đi muộn trong buổi đầu tiên hai nhà gặp nhau là lỗi người lớn nhớ rất lâu.

Trang phục chỉ cần lịch sự. Bố mặc sơ mi, có thể vest. Mẹ mặc áo dài hoặc đồ kín đáo. Chú rể sơ mi quần âu là đủ, không cần cầu kỳ như ngày cưới.

Nhà gái chuẩn bị gì

Phía nhà gái đơn giản hơn nhưng không phải không có việc.

Dọn bàn thờ gia tiên để đặt lễ vật nhà trai mang tới và thắp hương báo cáo tổ tiên.

Chuẩn bị nước, trà, bánh trái để tiếp. Bộ ấm chén nên sạch và đủ cho cả hai bên.

Cơm thân mật nếu muốn mời. Không bắt buộc. Nhiều nhà mời ở lại ăn bữa trưa nhẹ, nhiều nhà chỉ ngồi nói chuyện rồi tiễn khách. Báo trước để nhà trai không ăn no rồi mới tới, hoặc không ngồi chờ một bữa không có.

Buổi dạm ngõ diễn ra thế nào

Trình tự thường gặp ở lễ dạm ngõ miền Bắc:

Nhà trai tới, chú rể hoặc mẹ chú rể trao lễ vật. Người phát ngôn nhà trai giới thiệu thành phần và nói lý do đến, kiểu: "Hôm nay gia đình chúng tôi sang đây trước là để thăm hỏi hai bác, sau là để xin phép cho hai cháu được chính thức tìm hiểu, tiến tới chuyện trăm năm."

Đại diện nhà gái nhận lễ, đặt lên bàn thờ và thắp hương. Sau đó hai bên ngồi uống nước, hỏi thăm gia cảnh, và bàn những việc tiếp theo: ngày ăn hỏi, khoảng thời gian cưới, các yêu cầu của nhà gái nếu có.

Cả buổi thường chỉ kéo dài một tới hai tiếng.

Có một việc không nên làm ở buổi này: chốt cứng chuyện tiền. Nếu nhà gái có mong muốn về sính lễ, thường họ sẽ nói qua hoặc nhờ người trung gian nói sau. Đẩy chuyện đó lên bàn ngay buổi đầu dễ làm không khí căng. Chuyện này có bài riêng về sính lễ, và nó thuộc về giai đoạn chuẩn bị lễ ăn hỏi hơn là dạm ngõ.

Vai của hai bạn

Lễ là của hai nhà, nhưng việc của hai bạn là nhiều nhất, và phần lớn diễn ra trước buổi lễ.

Mỗi người nói với bố mẹ mình về gia đình bên kia: bố mẹ làm gì, tính thế nào, có điều gì nên tránh nhắc. Một câu như "Bố cô ấy ít nói, bố mẹ đừng thấy thế mà nghĩ là không vui" giúp người lớn đỡ đoán sai rất nhiều.

Nếu hai nhà khác vùng miền, đây là lúc hỏi kỹ nhất. Một nhà miền Nam sang dạm ngõ một nhà miền Bắc mà không biết trầu cau quan trọng thế nào sẽ rất dễ thiếu sót. Bài về khác biệt vùng miền nói về những chỗ hay va nhau.

Trong buổi, đừng ngồi im hoàn toàn. Rót nước, mời trà, đỡ lời khi người lớn bị hỏi một câu mà bạn biết câu trả lời. Đó là cách hai nhà nhìn thấy hai bạn đã thật sự là một đội.

Một điều đáng nhớ

Buổi dạm ngõ không đo bằng lễ vật. Nó đo bằng việc sau hôm đó, bố mẹ hai bên có thấy yên tâm về nhau hay không.

Và cách hai nhà nói chuyện lần đầu, ai nhường ai, ai chủ động đề nghị, ai ngại nói thẳng, là bản xem trước khá chính xác của mọi lần bàn bạc về sau, từ đám cưới tới chuyện con cái.